| abstract
| - Kategoria:Zabytkiright|thumb|250px|Pomnik Józefa Poniatowskiego [[Plik:Pomnik Poniatowskiego_1922.jpg|right|thumb|250px|Pomnik J. Poniatowskiego w Homlu (przed 1922 rokiem)]] [[Plik:Palac_Saski.jpg|right|thumb|250px|Pomnik J. Poniatowskiego przed pałacem Saskim (1935)]] [[Plik:Pomnik J. Poniatowskiego (resztki).JPG|right|thumb|250px|Resztki przedwojennego pomnika na terenie Muzeum Powstania Warszawskiego]] Pomnik Józefa Poniatowskiego – pomnik zlokalizowany przed Pałacem Prezydenckim na Trakcie Królewskim, przy Krakowskim Przedmieściu 46/48. Pomysł ustawienia pomnika Józefowi Poniatowskiemu narodził się już w 1815 roku, kiedy to zawiązał się komitet organizacyjny budowy pomnika. Gdy zgodę na jego budowę wydał car Aleksander I przystąpiono do poszukiwania formy – zdecydowano się na pomnik konny wzorowany na posągu Marka Aureliusza w Rzymie. Realizację pomnika powierzono Bertelowi Thorvaldsenowi, który w tym samym czasie realizował pomnik Mikołaja Kopernika. W 1826 roku Thorvaldsen wykonał w swojej rzymskiej pracowni odlew pomnika, który następnie przybył statkiem do Gdańska i stamtąd barką do Warszawy. W międzyczasie wybuchło powstanie listopadowe, jednak mimo to w 1832 pomnik odlano w brązie w zakładzie Norblinów. Cokół zaprojektował Józef Bojemski, a wykonał Adolf Szuch. Pomnik miał stanąć przed pałacem Namiestnikowskim, jednak po upadku powstania listopadowego car Mikołaj I nie wydał zgody na jego ustawienie. Gotowy odlew przewieziono do Modlina, gdzie rozmontowany przeleżał kilka lat – złożono go dopiero w 1840 roku. Car Mikołaj I planował go zniszczyć, jednak od tego pomysłu odciągnął go Iwan Paskiewicz, który, myśląc że to pomnik Stanisława Augusta Poniatowskiego, poprosił cara o podarowanie mu pomnika. Car Mikołaj I przystał na ten pomysł, a Paskiewicz przewiózł pomnik najpierw do Dęblina, a następnie w 1842 roku na dziedziniec swojego pałacu w Homlu. Tymczasem w zaplanowanym dla pomnik miejscu na Krakowskim Przedmieściu stanął pomnik Iwana Paskiewicza, który znajdował się tam w latach 1870-1915. Pomnik Józefa Poniatowskiego powrócił do Polski w 1922 roku w ramach zwrotu dóbr zagrabionych, ustalonego podczas traktatu ryskiego po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku. Pomnik ustawiono jednak na placu Saskim na cokole autorstwa Aleksandra Bojemskiego, wykonanym z resztek rozebranego pomnika Iwana Paskiewicza. Oficjalnie odsłonięto go 3 maja 1923 roku. Pomnik przetrwał do 1944 roku, kiedy to 16 grudnia, z rozkazu Ericha von dem Bacha, został wysadzony w powietrze. W 1945 roku resztki pomnika odnaleziono na terenie zakładów Lilpopa – dziś są one eksponowane w Parku Wolności na terenie Muzeum Powstania Warszawskiego. Nowy pomnik wykonano na podstawie zachowanego w Muzeum Thorvaldsena w Kopenhadze oryginalnego odlewu pomnika, który został stworzony jako dar duński dla Warszawy. Autorem kopii, wykonanej w latach 1948-1951, był Paul Lauritz Rasmussen. Początkowo, w 1952 roku, pomnik ustawiono przed Starą Pomarańczarnią w Łazienkach Królewskich, i dopiero w 1965 roku zdecydowano się umieścić go w pierwotnie przeznaczonym mu miejscu – przed pałacem Namiestnikowskim na Trakcie Królewskim. W tym miejscu znajduje się do dzisiaj.
|
![[RDF Data]](/fct/images/sw-rdf-blue.png)