| abstract
| - Prawo magdeburskie - W Polsce w XIII—XIV w. istniały obok siebie cztery wykluczające się wzajemnie prawa: polskie czyli ziemskie, niemieckie, kanoniczne i przywilej żydowski. Prawem niemieckiem rządziły się i sądziły osady i miasta, lokowane w dobie kolonizacji niemieckiej i potem. Koloniści niemieccy z Saksonji, Śląska, Brandenburgji, Pomorza przynosili z sobą prawo zwyczajowe niemieckie. Było to prawo magdeburskie (inaczej zwane środzkim, gdyż Środa, czyli Nowy Targ, Neumarkt, przyjęła jedna z pierwszych to prawo), chełmińskie (Chełmno lokowane było przez Krzyżaków na prawie magdeburskiem z zastosowaniem niektórych ustaw miast fla« mandzkich), albo lubeckie. Na prawie magdeburskiem lokowana była przeważna^większość miast polskich, a więc Wrocław (1242), Poznań (1253), Kraków (1257), Lublin (1317) i prawie wszystkie miasta i miasteczka małopolskie. Po inkorporacji Litwy do Polski prawo magdeburskie przenika na kresy wschodnie: Wilno otrzymuje prawo magdeburskie w 1387, Grodno w 1391, Krzemieniec w 1438, Połock w 1498, Kijów w końcu XV stulecia, Witebsk w 1582, miasta lewobrzeżnej Ukrainy w połowie XVII wieku. Na prawie chełmińskiem były lokowane: Gniezno, Toruń (1233), Warszawa i szereg miast i miasteczek na Mazowszu. Niektóre miasta pruskie i pomorskie lokowane były na prawie lubeckiem. Prawo magdeburskie w Koronie zniesiono w 1768, gdy poddano mieszczan władzy starościńskiej; na Litwie w 1776, na Ukrainie na wniosek Sperańskiego w 1831 r. Pierwszy drukowany przekład prawa magdeburskiego został umieszczony w Statucie Łaskiego p. t. „Libriduo juris civilis Magdeburgensis" (1506). W 1531 wyszedł w Krakowie z druku drugi pomnik prawa magdeburskiego „Farrago actionum civilium juris Magdeburgensis" Joannis Cervi Tucholiensis. Był to zbiór głównych norm materjalnego prawa cywilnego. Przekład niepełny praw saskich (zbiór 261 ortyli magdeburskich) wyszedł z inicjatywy Gołogórskiego w połowie XV wieku. Pełniejszego przekładu dokonał Bartłomiej Groicki (Kraków, 1558), potem Paweł Szczerbicz (Lwów, 1581). Od prawodawstwa tego zawisło nasze prawodawstwo miejskie i wiejskie. To prawo magdeburskie rozwij ano u nas i odmieniano, stosownie do potrzeb miejscowych. Prawo magdeburskie określało czynsze i podatki płacone przez mieszczan, prerogatywy wójta (zasadźcy, lokatora), który osadników przyprowadził, organizację rady miejskiej, sądu ławniczego i t. d.(Encyklopedia Powszechna Ultima Thule)
|
![[RDF Data]](/fct/images/sw-rdf-blue.png)