| rdfs:comment
| - Konstytucja 3 maja 1791 r., jest dziełem stronnictwa postępowego w Sejmie Wielkim (1788—1792), z Ignacym i Stanisławem Potockim, St. Małachowskim i księdzem H. Kołłątajem na czele, które postanowiło skorzystać z ówczesnego rozłamu pomiędzy zaborcami i, opierając się na Prusach (Polsko-pruskie przymierze), przeprowadzić niezbędne reformy. Patriotom udało się ostatecznie skłonić na swą stronę króla i jego stronnictwo, chwiejne i ostrożne. Sejm, związawszy się pod laską konfederacji, ze Stanisławem Małachowskim, jako marszałkiem od Korony, i Kazimierzem Sapiehą od Litwy, zniósł Radę Nieustającą, zrzucił gwarancje i postanowił wystawić 100000 armii.
|
| abstract
| - Konstytucja 3 maja 1791 r., jest dziełem stronnictwa postępowego w Sejmie Wielkim (1788—1792), z Ignacym i Stanisławem Potockim, St. Małachowskim i księdzem H. Kołłątajem na czele, które postanowiło skorzystać z ówczesnego rozłamu pomiędzy zaborcami i, opierając się na Prusach (Polsko-pruskie przymierze), przeprowadzić niezbędne reformy. Patriotom udało się ostatecznie skłonić na swą stronę króla i jego stronnictwo, chwiejne i ostrożne. Sejm, związawszy się pod laską konfederacji, ze Stanisławem Małachowskim, jako marszałkiem od Korony, i Kazimierzem Sapiehą od Litwy, zniósł Radę Nieustającą, zrzucił gwarancje i postanowił wystawić 100000 armii. Po upływie 2 lat i wygaśnięciu prawomocności sejmu, zwrócono się do sejmików o wybór nowych posłów, którzy wraz z dawnymi utworzyli sejm o podwójnej liczbie deputowanych, jakby konstytuantę. Sprawa reformy postępowała powoli, wskutek utrudnień ze strony konserwatywno-rusofilskiej prawicy, kierowanej przez posła carycy - Bułhakowa. A tymczasem Rosja zaczęła odnosić zwycięstwa nad Turkami i przymierze polsko-pruskie traciło grunt. Toteż przywódcy stronnictwa patriotycznego postanowili przeprowadzić reformy pośpiesznie, drogą zamachu stanu. Projektowana konstytucja została opracowana na zebraniach poufnych w pałacu marszałka Małachowskiego, dziś hr. Raczyńskich w Warszawie, na rogu Krakowskiego Przedmieścia i ul. Traugutta. Redaktorami jej byli: Hugo Kołłątaj, Potoccy, oraz ksiądz Piattoli, światły sekretarz królewski, który też króla wciągnął do sekretu. Całą konstytucję przyjęto potem en bloc przez aklamację na powielkanocnym posiedzeniu sejmu (3 maja), wykorzystując nieobecność konserwatywno-rusofilskiej, głównie kresowej opozycji. Pogwałcono jednak regulamin, który wymagał, ażeby pierwsze sesje poświęcone były sprawom bieżącym, a nie postanowieniom prawodawczym. Zamach stanu stronnictwa patriotycznego w łonie sejmu poparty został przez manifestację mieszczańską w izbie sejmowej i na ulicach miasta, która to manifestacja, sparaliżowała wszelki opór przeciwników reformy; obawiali się oni rewolucji na wzór francuskiej. W sejmie zaprotestował głównie Suchorzewski, poseł kaliski, warchoł, przywiązany do staroszlacheckich przesądów, ślepe narzędzie w rękach przyszłych targowiczan. Po trzykrotnym przyjęciu konstytucji przez izbę i złożeniu przysięgi na konstytucję przez króla (moment ten uwiecznił Norblin na obrazie, będącym w posiadaniu ordynata hr. E. Krasińskiego), tłum senatorów i posłów ruszył z zamku, gdzie znajdowała się izba sejmowa, do sąsiedniej katedry. Moment ten przedstawił nam z wyobraźni Matejko. Konstytucja składa się ze Wstępu, 11 Rozdziałów (I. Religia panująca, II. Szlachta ziemianie, III. Miasta i mieszczanie, IV. Chłopi włościanie, V. Rząd czyli oznaczenie władz politycznych, VI. Sejm czyli władza prawodawcza, VII. Król, władza wykonawcza, VIII. Władza sądownicza, IX. Regencja, X. Edukacja dzieci królewskich, XI. Siła zbrojna) i „Deklaracji Stanów Zgromadzonych”.
|
![[RDF Data]](/fct/images/sw-rdf-blue.png)