| abstract
| - [[Plik:Izabela Lubomirska Bacciarelli.jpg|right|thumb|250px|Izabela Lubomirska, obraz Marcello Bacciarellego]] Izabela z Czartoryskich Lubomirska (ur. 21 maja 1733 lub 1 marca 1736 w Warszawie; zm. 25 listopada 1816 w Wiedniu) – szlachcianka, magnatka, kolekcjonerka sztuki okresu rokoka, ze względu na kolor jej ulubionych sukni znana była jako Błękitna Markiza. Urodziła się jako Elżbieta Anna Teofila Czartoryska i była córką Augusta Aleksandra Czartoryskiego oraz Marii Zofii Sieniawskiej, jednak w związku z modą na francuszczyznę zwykło się wołać na nią Izabela. Wyszła za mąż za marszałka wielkiego koronnego Stanisława Lubomirskiego, z którym miała czwórkę dzieci – Aleksandrę, Izabelę, Julię oraz Konstancję, owdowiała w 1783 roku. Uważana jest za jedną z najwybitniejszych kobiet w Polsce w XVIII wieku, brała czynny udział w polityce swego obozu, zabiegała zarówno o pozyskanie obcych dworów jak i mas szlacheckich. Sprzyjała początkowo królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, potem była mu wroga, wyróżniała się także postępową działalnością wśród włościan. Podążała za aktualną modą, lubiła drogocenne materiały, koronki i biżuterię, nosiła wysokie obcasy (ze względu na niski wzrost) oraz wysoko upinane peruki. Należała do kobiecych lóż adaptacyjnych masonerii. Izabela Lubomirska była właścicielką szeregu kompleksów pałacowych w okolicach Warszawy, specjalnie dla niej w Natolinie wybudowany został pałacyk, który miał być letnią rodzinną rezydencją. Niedaleko na skarpie wiślanej zainicjowała też budowę pałacyku zwanego "Rozkoszą", który był przeznaczony dla córki Aleksandry oraz jej męża Stanisława Kostki Potockiego, choć możliwe było, że pierwotnie przeznaczony on był dla faworyta Izabeli, Józefa Maisonneuve'a. Z jej inicjatywy powstał także pałac w Mokotowie, otoczony przestronnym ogrodem, któremu nadała własną nazwę Mon Coteau ("moje wzgórze"). Do prac zaangażowała Efraima Szregera oraz Szymon Bogumiła Zuga, współpracowała również z Janem Chrystianem Szuchem. Należał do niej także pałac Potockich na Krakowskim Przedmieściu oraz pałac w Wilanowie, z jej inicjatywy południowe skrzydło pałacu rozbudowano o klasycystyczny pawilon łazienki. Brała także udział w kładzeniu kamienia węgielnego pod gmach Teatru Narodowego na pl. Krasińskich. Była również inicjatorką przebudowy zamku w Łańcucie oraz właścicielką pałacu w Wiśniczu. Po tzw. "aferze Dogrumowej" i przegranej w związku z tym sprawie zamieszkała w Paryżu, a po wybuchu rewolucji przeniosła się do Wiednia.
|
![[RDF Data]](/fct/images/sw-rdf-blue.png)